|
Vitia shtrihet në pjesën qendrore të fushëgropës së Moravës së Epërme , përmes saj kalon lumi Morava e Binçës. Është e vendosur në një rrafshirë shumë pjellore, e përshtatshme për kultivimin e të gjitha bimëve bujqësore. Pas okupimit të trevave shqiptare (Kosovës) nga pushtuesit osman, treva e Vitisë ishte pjesë e Nahisë së Moravës.
Në regjistrimin osman të vitit 1455 ,Vitia si vendbanim kishte 104 bashkësi (shtëpi familjare) me 18.801 . Ishte drejtues Çaudar Ahmedi i Guliam Begut. Gjatë Luftës së Parë Ballkanike (1912), sikur pjesët tjera të Kosovës, edhe Vitia me rrethinë okupohet nga Serbia, ndërsa gjatë Luftës së Parë Botërore okupohet nga Bullgaria, mandej në mes dy luftrave botrore ishte nën okupimin e Jugosllavisë (1918-1941). Gjatë Luftës së Dytë Botërore ishte pjesë e zonës okupuese Bullgare , ndërsa në vjeshtë 1944 ripushtohet nga Jugosllavia komuniste. Vitia në vitin 1912 ishte shpallur komunë, ndërsa gjatë Mbretërisë Jugosllave ishte pjesë përbërse e Banonisë së Vardarit me qendër në Shkup. Në pikpamje administrative Vitia ishte komunë në vete si pjesë e Qarkut të Gjilanit. Në vitin 1952 nga qarku i Gjilanit formohen tri rrethe: Gjilani, Vitia, Dardana.. Ndërsa në vitin 1959, kur transformohen rrethet, Vitia shndërrohet Komunë në vete.
Pozita Gjeografike
Komuna e Vitisë shtrihet në jug lindje të Kosovës e cila kufizohet: në verilindje me komunën e Gjilanit, në perëndim me komunën e Ferizajit në jugperëndim me komunën e Kaçanikut dhe krejtësisht në juglindje me Maqedoninë. Me rrugë të asfaltuar është e lidhur edhe me magjistralen Prishtinë - Shkup në largësi prej vetëm 13 km. Kurse me Prishtinën lidhet me rrugë automobilistike në dy drejtime: nëpër Ferizaj me 55 km largësi dhe nëpër Gjilan në largësi prej 67 km. Vetëm 13 km, i nevojitet të kyqet ne hekurudhat e Kosovës, kurse për aeroport të Prishtinës duhet kaluar 80 km. Me pikën kufitare me Maqedoninë- Hanin e Elezit e ndajnë vetëm 37 km larg, kurse me Shkupin 60 km, nderkaq me aeroportin e Shkupit 82 km.
Lokalitetet e komunës së Vitisë: Pozheran, Ramjan, Fshat i Ri, Tërpezë, Qifllak, Sllatinë e Epërmë, Sllatinë e Ulët, Tërstenik, Sadovinë e Çerkezëve, Letnicë, Stubllë e Epërme, Vërnez, Shashare , Vërnakollë, Gërmovë, Smirë, Drobesh, Vërban,Goshicë, Sadovinë e Jerlive, Gjylekar (Skifteraj), Remnik, Stubëll e Ulët, Goden, Vërbovc, Mogillë, Podgorc, Gërqar, Ramnishtë,Lubishtë, Radivojc, Ballancë, Zhiti, Budrikë, Kllokot, Devaj, Binqë, Beguncë, Kabash, Debellde, Shushtë, Buzovik dhe Mjak.
|